A8lios Weblog

Ένα ερυθρόδερμο μπλόγκ σε μια καπιταλιστική άγρια δύση…

Βιβλίο: Ο Λένιν για τη γραφειοκρατία

Posted by a8lios στο Ιουλίου 24, 2008

Δε μπόρεσα να το βρω στο Ίντερνετ πουθενά [update: κάτι βρήκα τελικά]. Του Γιώργου Ρούση είναι, Διδάκτορα Πολιτικών Επιστημών και καθηγητή της Παντείου, από τη «Σύγχρονη Εποχή». Γράφτηκε το 1984, όταν ακόμα ήταν μέλος του Δ.Σ. του Κέντρου Μαρξιστικών Ερευνών.

.

Ποιός ξέρει πότε ακριβώς το είχα πάρει αυτό το βιβλίο? Μέσα στις σελίδες, καθώς το διάβαζα, βρήκα μια απόδειξη που δείχνει πως το πήρα σε κάποια εκδήλωση της ΚΝΕ στη Κνωσό. Όπως δείχνει ότι το είχα πληρώσει σε δραχμές. 1000 για την ακρίβεια.

Έκτοτε έλιωνε αργά στη βιβλιοθήκη μου, μέχρι που μου ήρθε πρόσφατα, με τη συζήτηση για το σοσιαλισμό του 20ου αιώνα που θα έχουμε εν όψει συνεδρίου του χρόνου, όρεξη να του ρίξω μια ματιά.

Χρήσιμο βιβλίο, από πολλές απόψεις. Καταρχάς γιατί και ο Ρούσης που το έγραψε «ειδικεύεται» στα ζητήματα περί κράτους, δομών διοίκησης και της λαϊκής-εργατικής συμμετοχής σε αυτά.

Είναι αρκετά ολοκληρωμένο ως προς την παρουσίαση των απόψεων του Λένιν για το θέμα. Για να το συνοψίσω, όπως αναφέρεται στο βιβλίο, για τον Λένιν η γραφειοκρατία έχει 3 όψεις:

1. Αποτελεί ένα όργανο, ένα μηχανισμό που τον απαρτίζουν εκπρόσωποι της αστικής τάξης, συνδεδεμένοι με αυτήν με διάφορους τρόπους, και που αποτελούν ένα ιδιαίτερο στρώμα πάνω από τις μάζες. Το όργανο αυτό είναι όργανο της δημόσιας εξουσίας που είναι χωρισμένη από το λαό, δηλαδή είναι όργανο του κράτους.

2. Η γραφειοκρατία εμφανίζεται στα πλαίσια της σχετικής αυτοτέλειας του κράτους προς την κυρίαρχη τάξη. Έτσι τόσο οι μηχανισμοί όσο και τα άτομα που απαρτίζουν τις υψηλές βαθμιδες του κρατικού μηχανισμού δε λειτουργούν μηχανιστικά για να εξυπηρετήσουν μόνο τα συμφέροντα της τάξης που κατέχει τν πολιτική εξουσία, αλλά σ’ ένα βαθμό και για να εξυπηρετήσουν τα προσωπικά τους συμφέροντα ή τα συμφέροντα του ειδικού στρώματος στο οποίο ανήκουν.

3. Η γραφειοκρατία μπορεί να σημαίνει χαρτοβασίλειο, αναβλητικότητα, πνίξιμο στα χαρτιά, τυπική αλληλογραφία ή μ’ άλλα λόγια αυτό που έλεγε ο Μάρξ «μετατροπή του τύπου σε περιεχόμενο και του περιεχόμενου σε τύπο».

Κατά τον Λένιν λοιπόν η γραφειοκρατία με την πρώτη της όψη χάνει τη σημασία της και τείνει να εξαφανιστεί στο σοσιαλισμό, ενώ με τις υπόλοιπές τις όψεις της παραμένει και πρέπει να καταπολεμηθεί.

Στη πορεία παρουσιάζονται μέσα στο βιβλίο και κάποιες ιδιομορφίες και αλλαγές της γραφειοκρατίας κατά το πέρασμα στον κρατικομονοπωλιακό καπιταλισμό, αλλά το μεγαλύτερο μέρος αφορά τις απόψεις του Λένιν για τη γραφειοκρατία στο σοσιαλισμό.

Εκεί λοιπόν φαίνεται πως η γραφειοκρατία (για τον Λένιν) αποτελεί μεγαλύτερο «τέρας» από ότι φανταζόταν προεπαναστατικά.

Αναφέρονται επίσης τα μέτρα που παίρνονταν από το νεαρό Σοβιετικό κράτος για την αντιμετώπισή της, τα οποία δε πρόκειται τώρα να κάτσω να τα γράψω, ούτε επιγραμματικά.

Αυτά που κάνουν πάντως εντύπωση και μένουν είναι:

  • η άποψη του Λένιν πως ουσιαστικά μόνο αν καταφέρουν να μάθουν στους ίδιους τους εργαζόμενους να διοικούν θα «νικήσουν το τέρας»…
  • η μεγάλη του πίστη στην «λαϊκή αυτενέργεια», όπως και στο «ενστινκτό» των «εξωκομματικών προλεταριακών μαζών».
  • η τεράστια σημασία που έδινε στο φαινόμενο της γραφειοκρατίας στο σοσιαλισμό και στο πώς και πόσο αυτή καθυστερεί την σοσιαλιστική οικοδόμηση.
  • η απίστευτη σκληρότητα των μέτρων ενάντια στη γραφειοκρατία, ειδικά όταν αυτή αφορούσε κομμουνιστές. Έχει να κάνει βέβαια και με τη σκληρότητα της περιόδου (εμφύλιος & ανοικοδόμηση μετά από αυτόν), αλλά και πάλι είναι εντυπωσιακή.

Γενικά αυτό που μένει σαν όλη εντύπωση είναι πως, ακόμα και να μην εξαλείφονταν η γραφειοκρατία με τα μέτρα και τον τρόπο δράσης που πρότεινε ο Λένιν, η σύγκριση του τρόπου που αντιμετώπιζε το φαινόμενο της γραφειοκρατίας η νεαρή ΕΣΣΔ με τον τρόπο που την αντιμετωπίζουν ακόμα και τα σύγχρονα καπιταλιστικά κράτη είναι κυριολεκτικά η μέρα με τη νύχτα.

Και από αυτή την άποψη και μόνο δε θα έβλαπτε να του έριχναν μια ματιά ακόμα και οι κάθε λογής εχθροί του κομμουνισμού…

Τέλος εντυπωσιακός είναι ο επίλογος. Και αυτό γιατί φαίνεται μέσω αυτού η όλη αντίληψη του ΚΚΕ για τη σοσιαλιστική οικοδόμηση στην ΕΣΣΔ τη δεκαετία του ’80. Όπως είπα γράφτηκε το ’84 το βιβλίο. Μέσες άκρες λοιπόν αυτό που λέει ο συγγραφέας είναι πως όλες αυτές οι απόψεις του Λένιν για τη γραφειοκρατία και το κράτος εφαρμόζονται (στην ΕΣΣΔ της δεκαετίας του ’80) περισσότερο από κάθε άλλη περίοδο της σοβιετικής ιστορίας κτλ.

Θα μου πείτε «σιγά τα ωά. Γνωστά πράματα».

Ε ναι, όταν όμως κάτσεις και λάβεις υπόψη το πόσο έχει κάτσει ο συγκεκριμένος άνθρωπος και έχει ξεψαχνίσει προηγουμένως τις απόψεις του Λένιν για το θέμα, και μετά σκέφτεσαι σε τί συμπεράσματα καταλήγει για τα ’80s και πού φτάσαμε 5 χρονάκια μετά, λες ΠΩΣ ΣΤΟ ΚΑΛΟ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΥΤΟ ΡΕ ΠΟΥΣΤΗ???

Φανταστείτε, μου έκανε τόσο εντύπωση που τις επόμενες μέρες απ’ όταν το τελείωσα έψαχνα μπας και βρώ κανένα mail του Ρούση για να τον ρωτήσω για τα όσα γράφει στον επίλογο. Δε βρήκα.

Τέσπα. Ιστορία μου, αμαρτία μου, τί να πώ…

Advertisements

206 Σχόλια to “Βιβλίο: Ο Λένιν για τη γραφειοκρατία”

  1. γιάννης μ said

    omadeon πριμ και αύξηση τέτοιους καιρούς???πιπερι στο στόμα (και έξτρα δήλωση στον αλογοσκούφη)

  2. Γ.Ρούσης said

    Σύντροφε Άθλιε,
    Επανέρχομαι εδώ μόνον και μόνον επειδή δεν ξέρω για ποιό λόγο εδώ και 5 μέρες συνεχίζεις να μην μου απαντάς στα mail που σου έχω στείλει σχετικά με τον Μάη του 68.
    Γιώργος Ρούσης

  3. a8liε,

    σου αφήνω εδώ ένα μήνυμα για τον αναθεωρητισμό (μη φοβάσαι… της Ακραδεξιάς εννοώ! 8) )

    «…. στις μέρες μας φαίνεται ότι πέφτει η μάσκα πολλών και διαφορετικών δυνάμεων και αποκαλύπτεται το αληθινό τους πρόσωπο….

    Έτσι ζούμε και μια επίθεση της αληθινής Ακροδεξιάς με την προσπάθεια αναψηλάφησης της Δίκης των Εξ.

    …Ζούμε σε μια εποχή που ο αντιπροσφυγικός αναθεωρητισμός εμφανίζεται με μοναδικό θράσος.
    Απ΄τη μια, η Ακροδεξιά υποδύεται έναν άλλο ρόλο και αρχίζει να καπηλεύεται την ιστορία των Ελλήνων της Ανατολής, δηλαδή των μέχρι χθες απόβλητων αντιπάλων της.
    Απ΄την άλλη επανεμφανίζεται με το παλαιό άλλη αντπροσφυγικό της πρόσωπο: Τόλμησαν να ζητήσουν στις μέρες μας κάτι που ούτε ο δικτάτορας Μεταξάς το αποτόλμησε την εποχή της παντοδυναμίας του -ούτε καν και η Χούντα: την αναψηλάφηση της Δίκης των Εξ.

    Η παλαιοελλαδική αντιπροσφυγική, ακροδεξιά ξανασηκώνει επικίνδυνα το κεφάλι… Ίσως γιατί νομίζουν ότι ξοφλήσαμε !!!

    Μήπως θα έπρεπε όσοι έχουμε προσφυγική καταγωγή -και όχι μόνο- να αντιδράσουμε;

  4. Chico said

    Νομίζω, ότι η ύπαρξη γραφειοκρατίας στον σοσιαλισμό είναι αναπόφευκτη. (Φυσικά όσο ανεβαίνει επίπεδο ο σοσιαλισμός θα πρέπει να μειώνεται και η γραφειοκρατία αντίστοιχα, αν όχι προφανώς κάτι δεν πάει καλά.)

    Καλές είναι οι θεωρητικολογίες με τσιτατοπαραπομπές, αλλά σύντροφοι πρέπει να επιτύχουμε εκεί όπου αποτύχαμε. Στην ανάπτυξη εκείνων των εργαλείων (θεωρητικών και οργανωτικών) που θα οδηγήσουν στην εξάλειψη των αντιθέσεων.

    Συνεπώς θα πρέπει να υπάρξει μια επεξεργασμένη στρατηγική που θα συνδιάζει την πολιτική και οικονομική επιβίωση σε καπιταλιστική/ιμπεριαλιστική περικύκλωση, και παράλληλα συγκεκριμένα βηματικά πλάνα για την εξάλειψη των αντιθέσεων (εμπεριέχεται και η γγραφειοκρατία).

  5. kostas said

    des to NeaDimokratia.eu
    LOL

  6. Βλόσιος Χρήστος said

    Ο Γιώργος Ρούσης, όπως και όλοι οι ακαδημαϊκοί μαρξιστές που η αστική τάξη τους ενθρόνισε σε έδρες πανεπιστημιακών καθηγητών, εκπληρώνει την κοινωνική φιλοαστική λειτουργία της αποδόμησης του μαρξισμού με όλα τα έργα του. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιεί μια τεχνική η οποία είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπιστεί κριτικά από το μέσο αναγνώστη: συγκροτεί τα βιβλία του με συνεχή και αυθαίρετη παράθεση τσιτάτων του κοινωνικού στοχαστή, του πολιτικού άνδρα και του θεωρητικού, τις απόψειςτου οποίου υποτίθεται ότι παρουσιάζει με αντικειμενικότητα, δημιουργώντας στον αναγνώστη την ψευδαίσθηση της αντικειμενικής παρουσίασης αυτών των απόψεων. Στην πράξη όμως προχωράει σε διαστρέβλωση των παρουσιαζόμενων απόψεων με την επιλεκτική παράλειψη των χωρίων εκείνων που αντιτίθενται στον πολιτικό σκοπό που υπηρετεί το δήθεν αντικειμενικό κι επιστημονικό συγγραφικό του έργο.
    Έτσι π.χ. στο τελευταίο του βιβλίο για τον αναρχικό Μπακούνιν και τον ιδρυτή του επιστημονικού μαρξισμού Κάρολο Μαρξ αμβλύνει την ανιμπακουνική οξύτητα των μαρξικών απόψεων αντικαθιστώντας τα σχετικά μαρξικά αποσπάσματα με αποσιωπητικά, γιατί στόχος του είναι να εκχυδαΐσει το μαρξισμό και να τον υποβαθμίσει σε μία αντιεπιστημονκή φιλοαναρχική δηλ. φιλομικροαστική θεωρία.
    Στο βιβλίο του ΄΄Ο Λένιν για τη Γραφειοκρατία΄΄, ο Ρούσης ακολουθεί την ίδια συγγραφική στρεβλωτική τεχνική. Παραλείπει την παράθεση και αποσιωπά τις απόψεις του Λένιν και του Μαρξ που αναφέρονται στη γραφειοκρατική αστική τάξη και στις αιτίες του εκγραφειοκρατισμού της Σοβιετικής Ένωσης σύμφωνα με το Λένιν.
    Έτσι στη σελ. 12 του προαναφερθέντος βιβλίου αποσιωπά τα λενινικά αποσπάσματα που αναφέρονται στη 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη και παρουσιάζουν την άποψη του Μαρξ ότι η αστική τάξη στέλνει τον υπερπληθυσμό της στο αστικό κράτος και συμπληρώνει με τη μορφή κρατικού μισθού ότι δεν μπορεί να τσεπώσει με τη μορφή του κέρδους, του τόκου, του μερίσματος, της υψηλής προσόδου και της ελευθεροεπαγγελματικής αμοιβής (Honoraren). Στηις σελ. 81 και 83 του ίδιου έργου αποσιωπά την άποψη του Λένιν ότι ο πολεμικός κομμουνισμός ήταν η ρίζα της σοβιετικής γραφειοκρατίας (Βλ. Λένιν , Διαλεχτά έργα, τόμος 20ς, μέρος 2ο, σελ. 537).
    Επίσης, όπως όλη σχεδόν η αριστερά,μυστικοποιεί τη γένεση της γραφειοκρατίας στη Σοβιετική Ένωση , αποσιωπώντας το γεγονός που ο Λένιν παραδέχεται ως σφάλμα των μπολσεβίκων, αποσιωπώντας δηλ. ότι η σοβιετική γραφειοκρατία ήταν κυρίως η τσαρική γραφειοκρατία που αποτελούνταν από τους τσαρικούς υπαλλήλους,τους οποίους οι μπολσεβίκοι τους παρακάλεσαν να επανέλθουν στην κρατική διοίκηση που ξαναοργανώθηκε σύμφωνα με τις αρχές της τσαρικής διοίκησης και όχι σύμφωνα με τις αρχές της προλεταριακής διοίκησης, όπως η αιρετότητα, η δεσμευτική εντολή και η ανακλητότητα των αμειβόμενων με εργατικούς μισθούς υπαλλήλων -αρχές που ο Λένιν στο Κράτος και Επανάσταση θεωρεί ότι μπορούν άμεσα να εφαρμοστούν στις πόλεις της Ρωσίας!
    Βλόσιος Χρήστος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: